Serebrovasküler Olay

Serebrovasküler Olay

Serebrovasküler Olay (İnme) Tanım, Belirti-Bulgu, Tedavi

.

Serebrovasküler Olay-İnme

SVO, kalp hastalıkları ve kanserlerden sonra ölümün en sık üçüncü nedeni olmakla birlikte, iş göremezliğin de en sık ikinci nedenidir. Bu nedenle etkin tanı ve tedavi edilmesi sadece nitel verilerin pozitif ivmede olması değil, yaşam kalitesinin artması anlamında da kıymetlidir.

SVO, beyni besleyen damarların tıkanması (iskemi) ya da kanaması (hemaroji) sonucu oluşan olgulardır. SVO\'ların yaklaşık %80\'i iskemik SVO iken, %20\'si hemarojik SVO\'lardır. İsmemik SVO\'ları kendi içinde tromboz, emboli ve hipoperfüzyon olarak ayırırken hemarojik SVO\'ları ise intrakranial kanamalar (İKK) ve subaraknoid kanama (SAK) olarak ayırmaktayız.

İntrakranial kanamalar beynin parankim yani işlevsel dokusunda olan kanamalarken, subaraknoid kanamalar subaroknoid boşlukta BOS\\\'un içine olan kanamalar olarak karşımıza çıkmaktadır. İKK; travma, hipertansiyon, kanama bozuklukları ve opioid madde alımı sonrası olabilmektedir ve yavaş seyirlidir. Radyolojik görüntülemede hematomla karakterizedir. SAK ise daha hızlı seyirlidir ve özellikle şiddetli baş ağrısı, fışkırır tarzda bulantısız kusma, karakter değişimi gibi belirtiler gösterebilir. 

İskemik SVO\'lar tromboz ve emboli gibi tıkaçlar ve hipoperfüzyon sonucu beynin yeterince beslenememesi sonucu oluşmaktadır ve SAK\'lar gibi hızlı seyirlidir. 

SVO olgularında en önemli belirti ve bulgular nörolojiktir. Bilinç düzeyinde bozulma, amnezi, disoryantasyon, hemipleji, paralizi, pupil değişimleri, idrar kaçırma, nöbet gibi nörolojik belirti ve bulgular olabildiği gibi hipertansiyon da SVO\'larda beklediğimiz bir durumdur.

SVO tanısı koymamıza yardımcı olan bir kaç skala bulunmaktadır. Bunlardan en sık kullanılanları Cincinati ve FAST skalalarıdır. Cincinnati Skalası üç parametreden oluşan bir değerlendirmedir:

1-Yüz: Hastanın yüzünde alaycı bir gülümseme olması. Hastadan dişlerini göstermesini istediğimizde dudağının bir kenarı hareket ederken diğer tarafı hareket etmez. Bu anormal bir durumdur.

2-Kollar: Hastaya gözlerini kapatıp kollarını on saniye havada tutması istenir. Eğer bir taraf düşüyor ve güç kaybı varsa bu durum anormaldir.

3-Konuşma: Hastanın konuşmasında anormallik, kelimeleri seçememe, kekemelik yapma gibi durumların olmasıdır.

Bu üç parametreden sadece bir tanesinin pozitif olması bile %72 SVO göstergesidir. SVO olgularında mutlaka GKS değerlendirilmelidir. Akut olgularda GKS skorunun düşmesi endotrakeal entübasyon ihtiyacının oluşmaya başladığının göstergesidir. Mutlaka SAMPLE, Vital Parametreler alınmalıdır. Hastanın en son iyi görüldüğü zaman öğrenilmelidir. İnme merkezlerinde stroke tedavisi alabilmesi için en son iyi görüldüğü zaman önemlidir. İlk 4,5 saat stroke tedavisi için geçerli süredir. 

-SVO vakalarında hastanın tansiyon değerine 220/120\'ye kadar müdahale edilmez. Buradaki hipertansiyon durumu serebral perfüzyonu sağlamak için vücudun hemostaz tepkisidir. Bu değerin üzerindeki durumlarda İV olarak müdahale edilmeli ancak kademeli olarak tansiyon değeri düşürülmelidir. Total değerin %20\'sinden fazla düşürülmemelidir. Hipotansiyon durumunda da müdahale edilmelidir.

-SVO vakalarında hastaları hipoglisemik istemediğimiz gibi hiperglisemik de istememekteyiz. Kan şekeri 180 üzerindeyse müdahale edilmelidir. Hiperglisemi SVO olgularında prognozu kötü etkimektedir.

-Nöbet için proflaktik tedavi uygulanmamalıdır.

-Hipertermi SVO olgularında istenmeyen bir durumdur.

-SPO2 değeri 94 üzeri olacak şekilde oksijenlendirilmelidir. 

Doğru hastane triajı önemlidir. Stroke tedavisine uygun bir hastanın inme merkezi dışında bir hasteneye yönlendirilmesi sağ kalım ve yatağa bağımlılığını etkileyecektir. 

Siz değerli meslektaşlarım için SVO\'\'ları kısaca özetlemeye çalıştım. Saygılar.

Prm. Harun ÖZKAN

 

Yorumlar